Saving Private Ryan

Saving Private RyanJaar: 1998
Regie: Steven Spielberg
Cast: Tom Hanks, Tom Sizemore, Edward Burns, Barry Pepper, Adam Goldberg, Vin Diesel, Giovanni Ribisi, Jeremy Davies, Matt Damon, Ted Danson, Paul Giamatti, Dennis Farina e.a.

Het verhaal:
Tijdens de invasie van de Geallieerden in Normandië sterven twee broers. Een derde broer sterft gelijktijdig in Nieuw Guinea, bij het vechten tegen de Japanners. Als bekend wordt dat een vierde broer vermist is geraakt op het Franse platteland, wordt een missie gestart om hem veilig thuis te krijgen.

Het oordeel:
Steven Spielberg staat algemeen bekend als de meest veelzijdige regisseur van zijn generatie en lijkt met ieder genre uit de voeten te kunnen. Van thriller (Jaws) naar Sci-Fi (Close Encounters of the Third Kind) en van familiefilm (E.T.) naar avontuur (Indiana Jones). In de loop der jaren bouwde Spielberg een indrukwekkend CV op maar de meest cynische critici wist hij over de streep te trekken met zijn oorlogsproducties Schindler’s List en Saving Private Ryan.

De 25 minuten durende openingsscène van deze klassieker is even bombastisch als legendarisch. De kijker is getuige van het begin van de invasie van Normandië en de beelden die je vervolgens krijgt te zien zullen voor eeuwig op het netvlies gebrand zijn. Het oorverdovende geluid van de machinegeweren, het geschreeuw van de soldaten en de talloze ontploffingen leiden tot één van de meest memorabele momenten in de filmhistorie. Kosten noch moeite werden hiervoor gespaard want Spielberg pakte groots uit. Deze scène alleen al had een budget van 11 miljoen dollar, ILM verzorgde de special effects van de rondvliegende kogels, ongeveer 1000 figuranten werden ingezet en er werden 40 vaten nep bloed gebruikt om de afgrijselijke gebeurtenissen nog wat geloofwaardiger te maken. Na het eerste half uur ben je helemaal murw geslagen en dan moet het verhaal eigenlijk nog van start gaan.

Een veelgehoord punt van kritiek is dat het uitgangspunt ongeloofwaardig is en dat het verhaal weinig om het lijf heeft. Tot op zekere hoogte begrijp ik deze standpunten wel en de eerlijkheid gebied te zeggen dat ik Saving Private Ryan nu vier keer heb gezien en dat ik hem steeds beter begin te vinden. Het gegeven dat het leven van 8 soldaten geriskeerd wordt om 1 man te redden roept de nodige vraagtekens op maar het zijn juist de leden van deze reddingsmissie zelf die zich constant hardop afvragen waarom ze deze missie opgedragen hebben gekregen. Dit zijn geen individuen met veel begrip en de onderhuidse spanningen zijn voelbaar en sluimeren steeds aan de oppervlakte.

Met een imposante speelduur van 169 minuten is Saving Private Ryan een stevige zit maar voelt het niet al te langdradig aan. Toch overheerst het gevoel dat het middenstuk wat korter had gemogen want in feite bestaat dit gedeelte alleen uit de compagnie die zich van A naar B verplaatst en in de tussentijd in dodelijke situaties beland. Maar aan de andere kant is dit een haast onvermijdelijk gegeven wanneer de openingsscène maar ook het slotakkoord van 30 minuten zo’n prominente plaats krijgt. Waar veel gesproken wordt over het begin van de film is tevens The Battle of Ramelle er één om in te lijsten. De ironie in dit laatste segment is bijzonder treffend en pakt stevig de essentie van de oorlog samen. Steamboat Willie is in dat opzicht een perfect geschreven personage dat een doeltreffende uitwerking kent.

Technisch gezien was Saving Private Ryan voor zijn tijd ongeëvenaard en kan het zich anno 2015 nog steeds moeiteloos meten met de huidige oorlogsfilms om vervolgens als winnaar uit de bus te komen. De inzet van het grauwe kleurgebruik bijvoorbeeld is na 1998 veelvuldig gekopieerd maar niet geëvenaard. Het camerawerk van Janusz Kaminski is sowieso niets minder dan meesterlijk en is een cruciale factor geweest in de zegetocht van de film die volgens Spielberg nooit tot een commercieel succes konden leiden vanwege de spijkerharde taferelen. De montage is fabuleus en het geluid is ultrarealistisch. Niet verwonderlijk als je bedenkt dat al het geluid van de wapens is opgenomen op een oefenterrein. De soundtrack van John Williams is niet prominent aanwezig maar op de meer emotionele momenten komt deze goed tot zijn recht.

Tom Hanks is een veelzijdige acteur die vrijwel altijd constant presteert zonder zichzelf al te nadrukkelijk in de spotlights te zetten. Als Captain Miller levert hij exact wat je van hem mag verwachten en zijn vaderrol zit hem als gegoten. In de bijrollen is Vin Diesel de jonge hond die later door zou breken. Voor zijn bijdrage aan Saving Private Ryan ontving Diesel slechts 100.000 dollar. Hoewel ik niet overtuigd ben van zijn acteerkwaliteiten doet hij het wel prima in deze klassieker al is zijn rol niet zo uitgebreid. Voor de casting van Ryan was Spielberg op zoek naar een onbekende acteur en zijn keuze viel op Matt Damon. De regisseur vond Damon nog te mager in Courage Under Fire maar veranderde van gedachten toen hij hem zag lopen op de set van Good Will Hunting. Niemand had het succes van die prent kunnen voorspellen zodat bij de release van deze oorlogsfilm Matt Damon te boek stond als de rijzende ster.

Er worden sowieso geen valse noten gespeeld als het aankomt op het acteerwerk. Zelfs de verschijning van een karakteracteur die je niet in dit soort films verwacht doet hier geen afbreuk aan maar wellicht is het ook beter dat Paul Giamatti maar kort te zien was. Jeremy Davies wist later nooit echt door te breken maar speelt erg solide als Corporal Upham die heel tastbaar maakt wat de oorlog met een mens kan doen. Goede bijrollen zijn er verder van Edward Burns als de kritische Reiben, Tom Sizemore als trouwe rechterhand Horvath en Barry Pepper als de gelovige sluipschutter.

Rating:
8.9 / 10

Advertenties

Twister

TwisterJaar: 1996
Regie: Jan de Bont
Cast: Bill Paxton, Helen Hunt, Cary Elwes, Jami Gertz, Philip Seymour Hoffman, Lois Smith, Alan Ruck, Sean Whalen, Scott Thomson, Todd Field, Joey Slotnick, Wendle Josepher, Jeremy Davies e.a.

Het verhaal:
Twee wetenschappers die alles in het werk stellen om de waarschuwingstijd te vergroten van een twister, willen elektronische meetapparatuur in het hart van de tornado brengen om hem zo beter te kunnen bestuderen en de weg die hij aflegt te kunnen voorspellen. Dit kan echter alleen door recht in haar dodelijke pad te gaan staan en te proberen het pas op het allerlaatste moment uit de weg te gaan…

Het oordeel:
Na decennia lang actief te zijn geweest als cameraman (Turks Fruit, Flatliners, Basic Instinct) kroop Jan de Bont voor het eerst op de regiestoel voor het enerverende Speed (1994). Hierna had hij de projecten voor het uitzoeken en zijn oog viel op een script van Michael Crichtond (en diens vrouw) die in het jaar daarvoor als schrijver een letterlijk monstersucces kende met Jurassic Park.

Wanneer je een actiefilm van heel wat jaartjes terug gaat (her)bekijken is de kans groot dat de special effects erg gedateerd aanvoelen. Ik was dan ook zeer verbaasd over het feit dat de CGI effecten, op sommige shots na, anno 2015 nog steeds weten te overtuigen. Twister heeft de tand des tijds op het gebied van special effects prima weten te doorstaan en de mooi in beeld gebrachte tornado’s vormen de hoogtepunten van het verhaal. Eén bijzondere scène springt er op visueel vlak niet uit maar de verschillende tornado’s worden met de nodige variatie gepresenteerd zodat je nooit het gevoel bekruipt van been there, done that.

Dat de visuals meer dan in orde zijn is maar goed ook want veel meer heeft deze actiefilm niet om het lijf. De scheidingsperikelen tussen Jo en Bill zijn simplistisch, ongeloofwaardig en een tikkeltje knullig. Dat deze twee personages op het eind in elkaars armen zullen vallen kan iedere leek van tevoren bedenken. Het wordt er niet bepaald beter op wanneer je jezelf realiseert dat de rest van de speelduur wordt opgeslokt door scènes waarin de tornadojagers naar het nieuws kijken om vervolgens als een dolle richting de tornado te rijden. Spectaculair gefilmd maar dit kunstje wordt wel driemaal herhaald.

Verhaaltechnisch zijn de manschappen van Jonas Miller de grootste dooddoeners want voor mij is het volstrekt onduidelijk waarom deze concurrerende tornadojagers worden neergezet als een stel schurken. Jonas haalt geen lage streken uit, doet niemand kwaad en is gewoon wat trager dan de rest. Doordat ze in zwarte auto’s rijden en gesponsord worden (hoe ironisch is het dan om te zien dat Twister zo leunt op de reclame voor Pepsi) wordt getracht de evilness extra te benadrukken. Het lot wat dit team te wachten staat richting de ontknoping hadden ze niet verdiend. Zuur ook als je bedenkt dat Twister voor een rampenfilm opvallend weinig dodelijke slachtoffers kent. Ik heb er namelijk maar drie geteld.

In Helen Hunt heeft men indertijd een geschikte actrice gevonden om gestalte te geven aan de bitse Jo en op acteergebied zet zij de beste rol weg. Dat kan niet worden gezegd van Bill Paxton die in de huid mocht kruipen van de zeurderige Bill; een karakter dat in de tweede helft van de film beter te pruimen is. De ondersteunende cast krijgt weinig te doen, laat staan dat er sprake is van enige karakterontwikkeling. Het blijft echter wel leuk om een Hollywoodfilm van weleer te zien om de bekende gezichten te spotten. Twister leunt erg op haar special effects en voor een rampenfilm is daar niets mis mee. Per definitie blijft dit nog steeds één van de betere films in dit subgenre.

Rating:
6.9 / 10