Once Upon a Time in America

Once Upon a Time in AmericaJaar: 1984
Regie: Sergio Leone
Cast: Robert De Niro, James Woods, Elizabeth McGovern, Joe Pesci, Burt Young, Tuesday Weld, Treat Williams, Danny Aiello, William Forsythe

Het verhaal:
Een epos dat zich afspeelt in New York, aan het begin van de 20ste eeuw. David Aaronson en Maximilian Bercovicz vormen met drie anderen een jeugdbende. Een paar jaar daarna zijn ze gangsters geworden en hebben de macht tijdens de drooglegging. 35 jaar na een noodlottig afgelopen overval krijgt David een mysterieuze brief die het verleden weer naar boven brengt…

Het oordeel:
De legendarische Sergio Leone overleed veel te vroeg 60-jarige leeftijd nadat hij slechts 12 speelfilms had geregisseerd. Hier tussen bevinden zich western pareltjes als A Fistful of Dollars (1964), For a Few Dollars More (1965), ( The Good The Bad and The Ugly (1966) en Once Upon a Time in the West (1968).

In eerste instantie werd Once Upon a Time in America aan de man gebracht als een onvervalste misdaadfilm. Vanuit commercieel oogpunt een begrijpelijke keuze maar hiermee doe je alle betrokkenen tekort want deze klassieker is veel meer dan dat. De nadruk ligt namelijk helemaal niet op de criminele activiteiten en we worden slechts sporadisch geconfronteerd met een wat hardere scène. In dit epos ligt de focus compleet op kameraadschap, wantrouwen, eer, verraad en een tomeloze liefde. Het zijn niet de minste thema’s die aan worden gesneden maar Once Upon a Time is dan ook allesbehalve doorsnee film.

Wie bekend is met het werk van Sergio Leone weet dat hij kan rekenen op ellenlange shots in een verhaal dat zich heel rustig ontvouwt. Dat is ditmaal niet anders en zelfs met een imposante speelduur van bijna 4 uur bekruipt je achteraf het gevoel dat je nog niet alles hebt gezien. Het epos dat een periode van 50 jaar bestrijkt schreeuwt ook om een rustig verteltempo en met de muzikale begeleiding van de legendarische Ennio Morricone resulteert dit in een prachtige kijkervaring die bol staat van de melancholie en een verlangen naar (betere) oude tijden. Wel kan worden gesteld dat de eerste 2,5 uur superieur zijn aan het tweede gedeelte waarin het toch allemaal een stukje minder is. Visueel weinig aantrekkelijk omdat de camera binnenskamers blijft maar anderzijds ook omdat het script hier en daar wat steken laat vallen en soms wat warrig overkomt.

31 jaar na dato zijn het sommige dialogen en hier en daar wat minder acteerwerk die niet meer overeind blijven maar visueel steekt deze klassieker erg goed in elkaar. Het camerawerk van Tonino Delli Colli is terughoudend, haast subliem en resulteert in enkele fantastische shots. Tijdloos is de gedegen manier waarop bijvoorbeeld zeer langzaam wordt uitgezoomd op een lange winkelstraat met winkelend publiek. Het spieken naar een dans van Deborah en het shot met de brug op de achtergrond (zie poster) vormen eveneens hoogtepunten. Tevens belangrijk is de manier waarop vaak wordt ingezoomd op het gezicht van Robert De Niro. Doorgaans ben ik hier geen liefhebber van maar ditmaal versterkt het echt de sfeer en heeft zijn personage weinig woorden nodig om zijn gevoelens tastbaar te maken.

Dit laatste werkt sterk in het voordeel van Robert De Niro die perfect gecast is als de Joodse gangster Noodles. Een man van weinig woorden en het liefste nadenkt voordat hij spreekt. De Niro is in topvorm en maakt indruk met zijn imposante voorkomen. Vooral in de latere periode zijn de schuldgevoelens en kwaadheid bijzonder tastbaar. James Woods imponeert tevens als de vlotgebekte Max die in alles het tegenovergestelde lijkt van Noodles. Zonder twijfel één van zijn beste rollen. Hoewel er degelijk wordt geacteerd weet de ondersteunende cast weinig te imponeren. De rollen van Joe Pesci, Treat Williams, William Forsythe en Danny Aiello zijn daarvoor te kort terwijl Elizabeth McGovern voornamelijk op safe speelt. Wel opvallend is de manier waarop de jonge acteurs aan de haal gaan met de leukste scènes wanneer er wordt ingezoomd op het verleden van Noodles en Max. De jonge cast etaleert degelijk acteerwerk en dat zien we tegenwoordig ook niet zo vaak meer.

Rating:
8.3 / 10

Star Wars: Episode I – The Phantom Menace

Star Wars IJaar: 1999
Regie: George Lucas
Cast: Liam Neeson, Ewan McGregor, Natalie Portman, Jake Lloyd, Ian McDiarmid, Anthony Daniels, Kenny Baker, Frank Oz, Terence Stamp, Ray Park e.a.

Het verhaal:
Wanneer de slechte Trade Federation van plan is om de vredige planeet Naboo te veroveren, moet de Jedi-strijder Qui-Gon Jinn samen met zijn leerling Obi-Wan Kenobi proberen dit te voorkomen. Zij krijgen hulp van de jonge Koningin Amidala, en de Gungan Jar Jar Binks. Tijdens hun avontuur komen ze terecht op de planeet Tatooine, waar ze de jonge Anakin Skywalker tegenkomen. Qui-Gon en Obi-Wan zien in hem een mogelijk Jedi, en willen ‘m gaan trainen.

Het oordeel:
Na zijn regiedebuut THX 1138 had George Lucas een monstersucces met het door hemzelf geschreven Star Wars: Episode IV: A New Hope. Hierna zou het maar liefst 22 jaar duren alvorens hij wederom op de regiestoel plaats nam voor The Phantom Menace. In de tussentijd bleef hij wel actief als scenarioschrijver al heeft hij dit zeker niet hoeven te doen voor het geld.

Ik weet dat ik mezelf op glad ijs bevind maar ik ben nooit een grote fan geweest van het gehele Star Wars universum. Wel heb ik genoten van de originele trilogie en als ik een tijdmachine had ging ik terug naar die ene grote onthulling in The Empire Strikes Back in een tijd zonder spoilers. Toch heb ik de complete waanzin nooit echt begrepen en hoop ik met het herzien van alle delen het gevoel van de diehard fans enigszins te begrijpen. Met die gedachte in het achterhoofd wordt ik er niet geruster op nu ik The Phantom Menace heb herzien. Het is algemeen bekend dat dit (vooralsnog) het minste deel uit de reeks is maar ik loop nu niet bepaald over van enthousiasme om Attack of the Clones te gaan bekijken.

De intenties waren vooraf duidelijk. In The Phantom Menace zouden we kennis maken met een zeer jeugdige Anakin Skywalker alleen lijkt het mij dan niet de bedoeling dat de hele verpakking eromheen ook maar meteen voor de jeugdige kijkers moet zijn. Sommige elementen zijn altijd wel leuk bevonden door de kleinere medemens (Wookies) maar deze episode is vaak net iets te kinderachtig. 90% de schuld van de verschrikkelijke Jar Jar Binks die gigantisch op de zenuwen werkt. Robots die Roger Roger roepen maken het niet veel beter en het gedrag van de betweterige Anakin mocht wat mij betreft ook zo snel mogelijk overboord.

Wat mij daarnaast behoorlijk stoorde is de mate van vaagheid die George Lucas in stand weet te houden ondanks een flinke speelduur van 136 minuten. De focus ligt vanzelfsprekend op Anakin maar toch wel essentiële gebeurtenissen blijven volstrekt onduidelijk. Wat is bijvoorbeeld de noodzaak van Lord Sidious en Darth Maul om zich juist nu kenbaar te maken aan de wereld? En wat is het motief van The Trade Federation om de bewoners van Naboo het leven zuur te maken? Belangrijke vragen die nimmer worden beantwoord en ook in de latere films naar mijn weten niet beantwoord worden.

Er valt erg veel aan te merken op dit eerste deel maar vreemd genoeg blijft het geheel wel genietbaar. Nergens voelt de speelduur te lang aan, sommige scènes zijn werkelijk enerverend (de podrace) en zo nu en dan zijn er wat grappige zaken die doel weten te treffen. Voor een groot deel wordt The Phanton Menace gered door de verbluffende special effects die 16 jaar na dato nauwelijks aan kracht hebben ingeboet. De onderwater wereld van Jar Jar, de ruimtegevechten en de podrace zien er erg tof uit. In Darth Maul vond men verder ook een prima schurk maar ik ervaar het tegelijkertijd ook als een heel groot gemis dat hij geen grotere rol kreeg. Het had het niveau zeker wel op kunnen krikken.

Gelukkig vonden de makers in Liam Neeson en Ewan McGregor goede acteurs die uitstekend gestalte geven aan de meester Qui-Gon Jinn en zijn leerling Obi-Wan Kenobi. De interactie tussen beide heren is goed en waar Neeson kalm acteert ontstaat bij McGregor de indruk dat je echt met een groentje van doen hebt. Een rol die hem in deel II en III meer gegoten zat. Jake Lloyd heeft de pech dat zijn Anakin een verschrikkelijk personage is en je krijgt er gewoon een hekel aan al moet worden gezegd dat dit niet volledig te wijten is aan Lloyd. Natalie Portman is verder prima als Queen Amidala en is Ray Park subliem als Darth Maul.

Rating:
6.5 / 10